Reisverslag Indonesië & Bali: Groepsrondreis Sumatra Java Bali 24 dagen

Dag 1: do 14 juli 2011 Amsterdam – Medan

Vandaag vlogen we van Amsterdam via Dubai naar Jakarta. Het vliegtuig was voor nog geen kwart gevuld. In Dubai was het echter voorbij met de rust. In een vol vliegtuig gingen we door naar Jakarta. Aangekomen nog een binnenlandse vlucht naar Medan op Sumatra. Een hele lange reis.

Dag 2: vr 15 juli Aankomst Medan, Sumatra

Op Medan ontmoeten we onze reisleider Joe. Van de 17 personen die hij verwacht zijn er maar 8. De overige 9 blijken een toestel eerder hebben gevlogen van Jakarta naar Medan en in het hotel op ons te wachten. Na de algemene uitleg hebben we de rest van de dag vrij om bij te komen van de reis.

Dag 3: za 16 juli Medan - Bukit Lawang (ca. 87km)

’s Ochtend vroeg de koffers buiten de kamer zetten en dan gaan ontbijten. Na het ontbijt staan de koffers keurig in de bus. De dag begint met een bezoek aan de Grote Moskee (Masjid Raya uit 1906) in Medan. Daarna het uit 1888 daterende Maimoonpaleis (waar de sultan nog steeds met zijn familie woont) en de Chinese tempel. Hier zien we onder andere een bedrijfje dat offerandes voor overledenen maakt. Papieren huizen en dozen met papieren gebruiksvoorwerpen. Alles geschikt voor de verbranding.
Vervolgens reizen we naar Bukit Lawang. Onderweg stoppen we bij een rubberplantage. Hier laat Joe ons een doerian proeven. De uitspraak: “smells like hell, tasts like heaven”, wordt door de meerderheid van de groep maar voor 50% correct bevonden. Onderweg ervaren we ook het verkeer op Sumatra: slechte wegen en passagiers hangend aan de bus, maar ook rustig op dak.
We komen voor de lunch aan in Bukit Lawang. De lokale gids legt ons uit wat de optionele mogelijkheden zijn. We besluiten diezelfde middag het Gunung Leuser reservaat te bezoeken. Dit blijkt echt een topper te zijn. In het reservaat tref je niet alleen makaken en de uitgezette orang oetangs, maar ook wilde. Door houtkap en branden is de orang oetang veel leefgebied kwijtgeraakt. Hier probeert het WWF orang oetangs uit gevangenschap weer zelfstandig in de natuur te laten overleven. Mijn telelens heeft overuren gemaakt.
Terug in de lodges genieten we aan de rivier nog van de laatste zonnestralen.

Dag 4: zo 17 juli Bohorok/Bukit Lawang – Medan – Berastagi (ca. 160km)

Na het ontbijt reizen we verder en bezoeken we een palmolieplantage, een krokodillenfarm en een lokale fruitmarkt. Het fruit dat we hier vinden heeft Joe ons in de bus al laten proeven.

Dag 5: ma 18 juli Berastagi – Parapat (ca. 116km)

Vandaag stoppen we onderweg naar Parapat in het Lingga dorp. Terwijl we worden ontvangen in een typisch Karo Batak huis, vertelt Joe over de leefwijze en demonstreert hij de pruimtabak die erg rode tanden geeft.
Nadien rijden we door naar de Tongging heuvel met een schitterend zicht op het Tobameer en de 120m hoge Sipisopiso waterval.
Het laatste bezoek van de dag is aan Pematang Purba. In dit 200 jaar oude dorp, bezoeken we het o.a. het koningshuis.
Het hotel is direct aan het Tobameer gelegen en bevat aaneengeschakelde lodges die allemaal uitzicht hebben op het meer.

Dag 6: di 19 juli Tobameer Cruise

Vandaag maken we een cruise op het Tobameer, één van de hoogstgelegen en diepste meren te wereld. Op het dek van de boot genieten we van de zon, die dankzij de vaarwind niet zo warm aanvoelt. We starten met een traditionele dans die erg slecht werd uitgevoerd. Vooral de gezichten van de dansers bleven op sjagerijnig staan.
Hierna bezoeken we het eiland Samosir, met onder andere het Ambarita Batakdorp. In dit dorp staat een 300 jaar oude stenen offerplaats met stenen stoelen waar recht werd gesproken. Joe demonstreert hoe vervolgens de straf voltrokken werd. Een lokale jongen was daarbij behulpzaam en wist ook precies “uch” te roepen toen Joe de uiteindelijke dodelijke steek toebracht.
Na de lunch varen we naar het dorp Tomok. Hier bezoeken we de 200 jaar oude sarcofaag van Koning Sidabutar en andere oude graven. Daarna terug naar Parapat om nog even te zwemmen in het Tobameer.

Dag 7: wo 20 juli Parapat - Padang Sidempuan (ca. 218km)

Na het ontbijt rijden door de Bukit Barisan bergen naar Padang Sidempuan. Onderweg bezoeken we een lokale fruitmarkt en een bedrijfje waar kinderen pinda’s roosteren. Als wij het proberen blijkt het zwaar werk te zijn, maar wij beheersen het truukje van het omscheppen niet helemaal.
Na de lunch bezoeken we warmwaterbronnen waar vulkanische gassen ons niet lang willen laten verblijven. Wat verder bezoeken we een waterval. Rondom de waterval is men bezig een soort waterparadijs te maken, maar de vorderingen gaan erg traag. De kruidentuin die we bezoeken heeft als speciale attractie een aapje (aan een touw) dat in een kokospalm klimt om een kokosnoot te plukken. Het aapje wordt beloond met een deel van de kokosnoot.

Dag 8: do 21 juli Padang Sidempuan - Bukittinggi (ca. 286km)

Vandaag reizen we door naar Bukittinggi, de culturele hoofdstad van de Minang stam. Het matriarchale familiesysteem zorgt dat vrouwen de baas zijn. Ze bezitten er het land en de huizen. Naar buiten toe vertegenwoordigen de mannen echter de familie. Onderweg mooie rijstvelden. We stoppen bij een rivier waar goudzoekers proberen hun kostje te verdienen. Waarschijnlijk verdienen ze meer aan de toeristen die een foto komen maken dan aan het gevonden goud. Vlak voordat we bij de evenaar komen, bezoeken we weer een warmwaterbron. Nu eentje met water tegen de 100 graden.
In Bonjol stoppen we aan de evenaar. Gelukkig geen oplichters met waterbakjes. Wel T-shirtverkopers. Ik heb nu een polo waarop staat dat ik de evenaar ben overgestoken.

Dag 9: vr 22 juli Bukittinggi

De stadstoer begint met een schitterend uitzicht over de Sianok canyon waar ook de aapjes voor vertier zorgen, vooral als je een zakje aardnoten open maakt. In Pandai Sikat bezoeken we een houtsnijbedrijfje en een weverij. Verder bezoeken we een koffiebranderij en een bedrijfje waar ze een soort kroepoek maken van bananen. Ook imposant is het gerestaureerde traditionele huis wat we daarna bezoeken.
In Bukkittingi bekijken we nog de lokale markt en de Jam Gadang, een klokkentoren die door de Nederlanders is gebouwd.

Dag 10: za 23 juli Bukittinggi - Padang - Jakarta

Op weg naar Padang stoppen we nog even bij een waterval om wat foto’s te maken. In Padang nemen we afscheid van reisleider Joe en de chauffeur met bijrijder en nemen we een binnenlandse vlucht naar Jakarta.
Op het vliegveld ontmoeten we een nieuwe reisleider Dedy. Zijn Nederlands is vrij beperkt, maar hij maakt ons wel duidelijk dat we zo dadelijk de entreegelden van de excursies moeten voldoen, alsmede het geld voor de lunches en de fooienpot. Naast het hotel konden we pinnen en binnen het gepinde geld meteen weer afstaan. Voor niemand voelde dit goed, temeer daar wij als een schoolklasje weggezet werden en één voor één mochten verschijnen voor de drie man sterke afvaardiging van Marintur om alles te betalen.

Dag 11: zo 24 juli Jakarta – Bogor - Bandung (ca. 150km)

Indonesië, java, Jakarta - Monumen Nasional

‘s Morgens vroeg op pad. We beginnen met een citytour door Jakarta. We zijn te vroeg bij het cafe Batavia, maar voor ons hebben ze het toch open gedaan. Schitterend interieur met veel oude foto’s. Je waant je terug in de tijd. Hier hebben we ook twee speciale koffies gedronken: Java koffie (even laten bezinken en voorzichtig drinken) en een Batavia koffie (Grand Manier, whiskey, expresso, bruine suiker en slagroom) en dat om 9:00. De wandeling door de haven kreeg er een andere dimensie door.
In Bogor (voorheen Buitenzorg) krijgen we een rondleiding door de botanische tuin van een oude, maar zeer enthousiaste gids. Hij spreekt alsof hij de hele tuin zelf aangelegd heeft. Jammer dat de locals die hier een dagje uit spenderen, het is immers zondag, hun rommel overal achterlaten.
Omdat het erg druk is rijden we niet over de Puncak pas, maar rijden we terug over Jakarta naar Bandung. Helaas komen we ook hier in de file, zodat we bijna een hele dag bus gehad hebben. De optionele excursie naar de Angklung school slaan we dan ook graag over.

Dag 12: ma 25 juli Bandung

De dag begint met een bezoek aan de nog actieve vulkaan Tangkuban Perahu. We worden met minibusjes naar de kraterrand gebracht. Het kratermeer is grijs van de as.
We lopen langs de kraterrand en kunnen op verschillende plaatsen mooie foto’s maken.
Vervolgens stoppen we bij een theeplantage. Dedy neemt ons mee de plantage in en geeft uitleg. Twee spelende meisjes krijgen van ons een ballon. Die hebben we altjd bij ons om aan bedelende kinderen te geven (zijn niets waard, maar geven een vrolijk gezicht). In Indonesië treffen we echter amper bedelaars aan.
Nog voor de lunch arriveren we bij de heetwaterbronnen van Ciater. Rondom de bronnen is een spa gebouwd waar we kunnen baden in het toch wel erg hete water. Op de terugweg worden we opgeschrikt door een verkeersongeval. Enkele lichte motoren zijn erbij betrokken. We tellen twee doden en enkele zwaar gewonden. Java telt elk jaar tienduidenden verkeersdoden en veelal zijn dat berijders van lichte motoren, die soms met drie tot vier personen op één motortje zitten.

Dag 13: di 26 juli Bandung – Jogjakarta

Ook vandaag weer vroeg op, we smachten intussen naar een dagje uitslapen. De treinrit naar Jogjakarta staat op het programma. Onze bagage is gisterenavond al met de bus vertrokken.
Het spoor doorkruist het gewone leven in tegenstelling tot de weg, die het leven nu net beïnvloedt. We zien het mooie landschap met vele mooie rijstvelden, waarin de altijd lachende mensen aan het werk zijn. Een foto maak je gewoon uit de openstaande treindeuren.
Het hotel in Jogjakarta heeft een mooie tuin met diverse zwembaden. Wij gebruiken vooral het zwembad met volleybalnet. ’s Avonds hebben we een taxi genomen naar een buitengewoon goed restaurant in het centrum. De taxi kost maar 20.000 Rupiah (€1,60) voor vier personen.

Dag 14: wo 27 juli Jogjakarta - Borobudur - Jogjakarta

Opnieuw moeten we vroeg op. Nu eens niet omdat we een lange reis voor de boeg hebbeen, maar omdat de Borobudur het mooist is in het ochtendzonnetje. En inderdaad. De gids begint de rondleiding met enkele hoekjes vanwaar het zicht op de Borobudur adembenemend is. Je kunt je niet voorstellen dat dit bouwwerk lange tijd onder zand en as bedolven lag en pas in 1814 herontdekt is. Bij de uitbarsting van de Merapi in oktober 2010 is de Borobudur opnieuw met as bedekt. Aarbevingen hebben weinig invloed op het bouwwerk. De stenen zijn zo gemaakt en gestapeld dat ze beweging kunnen doorstaan.
Na de Borobudur volgen nog een zilver- en batik fabiekje. Ook stoppen we op de plaats waar de lava van de Merapi in 2010 eindigde. De verwoeste huizen worden nog steeds geruimd.
Met een fietstaxi leggen we het laatste stuk naar de Karaton, het paleis van de sultan, af. Het complex is maar beperkt toegankelijk voor toeristen. Vervolgens door naar de dierenmarkt die vooral een vogelmarkt blijkt te zijn. Na een bezoek aan een Wajangpoppenbedrijfje, waar we ook een voorstelling kregen, terug naar het hotel voor een paar uurtjes zwembad. Opnieuw een vermoeiende, maar mooie dag.

Dag 15: do 28 juli Jogjakarta

Een vrije dag, eindelijk uitslapen! Vandaag lekker rusten, zwemmen en een kleine excursie in de omgeving van Jogjakarta. Met paardenkoetsjes bezoeken we een tempel, een tofubedrijfje (lijkt veel op een kaasmakerij) en mogen we in het huis van een oude vrouw kijken. Lekker een relaxte dag.

Dag 16: vr 29 juli Jogjakarta - Malang (ca. 330km)

Omdat we 330 km moeten afleggen, moeten we weer vroeg op. We beginnen de dag echter met een bezoek aan de Prambanan, de grootste Hindoe tempel van Indonesië. Hier maken we ook een mooie groepsfoto met de Prambanan op de achtergrond. De drie hoofdtempels zijn gewijd aan Shiva, Brahma en Vishnoe. Tegenover deze drie hoofdtempels liggen drie kleinere tempels, gewijd aan Shiva's stier Nandi, Brahma’s rijdier Angsa (gans) en Vishnu's adelaar Garuda (tevens de naam van de Indonesische nationale luchtvaartmaatschappij). Bij de aardbeving van 2006 zijn de tempels zwaar beschadigd geraakt, maar inmiddels al weer flink gerestaureerd.
De gids laat op zijn mobiele telefoon zien hoe hij zelf heeft meegeholpen met restauren. Hij loopt tenminste met een flinke steen rond. Die steen hebben wij ook gevonden ?.
Net voor Malang krijgt de bus panne. De rem van het linkerachterwiel slaat vast. De chauffeur rijdt verder, maar na enige tijd wordt de stank ondraaglijk. Een medereiziger wordt hier ook echt onwel van. We besluiten te stoppen en weigeren verder te rijden, mede vanwege brandgevaar. Met taxi’s leggen we het laatste half uur af. De chauffeur is toch doorgereden met onze bagage.

Dag 17: za 30 juli Malang - (Bromo) - Malang

Deze dag hebben we vrij, maar omdat we deelnemen aan de Bromo expeditie is uitslapen er niet bij. Om 1:00 uur is de wake-up call! Met busjes rijden we gedurende twee uur richting vulkaan, waarna we overstappen in 4x4’s om weer zo’n uur te rijden. Wanneer we uitstappen moeten we nog een half uur lopen door iets wat als strandzand voelt, maar later vulkanische as blijkt te zijn. Ruim voor zonsopgang arriveren we op plaats van bestemming. Hier wachten we op de mooie zonsopgang. Achter ons ontwaakt een zandzee van 8x10km met daarin enkele vulkanen, waaronder de actieve Bromo.
Na de zonsopgang zetten we koers naar de desolate zandvlakte, waarna we het laatste stuk naar de Bromo lopend afleggen, hoewel we ook voor een paardje hadden kunnen kiezen. We beklimmen de vulkaan en kijken in de rokende krater. Als we teruglopen richting 4x4’s hebben we weer een adembenemend uitzicht over de vlakte die net een hele grote krater lijkt (en dat waarschijnlijk ook is). Een wel erg mooie excursie, al moet je er wel erg vroeg voor op. Later op de dag schijnt het echter nog drukker en vooral warmer te zijn.

Dag 18: zo 31 juli Malang - Kalibaru (ca. 230km)

Vandaag is eigenlijk gewoon reisdag. Het hotel in Kalibaru is eenvoudig en het eten nog eenvoudiger. Porties zijn zo klein en de frietjes zo slecht gebakken, dat je net zo goed niet kunt eten. Voor Karin gold dat helemaal, want haar bestelling was vergeten.

Dag 19: ma 1 aug Kalibaru - Bali

Met de bus op de ferry arriveren we op Bali. Gelukkig is Bali Hindoeïstisch, want vandaag begint de Ramadan en dat hebben we afgelopen nacht geweten. De hele nacht hebben de drie moskeeën in de buurt van het hotel allerlei geluid geproduceerd. Vlak na aankomst op Bali rijden we door de poort van Bali, geheel uit lavasteen opgetrokken.
Het resort op Sanur is eenvoudig, maar knus. Het personeel is erg vriendelijk en kent ons al snel persoonlijk. Sanur is een dorpje met gezellige strandboulevard vol met restaurantjes en winkeltjes. Van ons reisgezelschap van 17 verblijven 12 personen in dit resort.

Dag 20 di 2 aug: Sanur

Na het ontbijt krijgen we uitleg van de lokale vertegenwoordiger over de rest van ons verblijf en de optionele excursies. We hebben al afgesproken om morgen met z’n allen zelf op pad te gaan en de andere optionele excursies spreken ons niet aan. De rest van de groep gaat wel op olifantentocht, maar het aangeboden tochtje verbleekt bij de neushoornjacht per olifant in het Chitwanpark in Nepal van afgelopen Kerst. Vandaag blijven we in Sanur. We slenteren over het strand, laten ons masseren (ook op het strand, 4 euro voor een uur) en neemt Karin een pedicure en manicure, waarbij ook haar nagels worden gelakt met bloemetjesmotief. De cocktail die ze drinkt is duurder dan de hele behandeling.
’s Avonds gaan we met de hele groep in taxi’s naar Kuta. Het toeristisch centrum en dat hebben we geweten. Druk, druk, druk. We zijn blij dat wij in het rustigere Sanur zitten.

Dag 21 wo 3 aug: Bali tour

In plaats van mee te doen met de optionele excursies hebben we een eigen route uitgezet die de hele groep meedoet. Een busje van 12 was ons te min. We hebben voor €120 een 29-persoonsbus voor 10 uur geregeld.
We starten met de Pura Taman Ayun, de Koninklijke tempel van Mengwi uit 1634. De tempel is omgeven door een gracht met lotusbloemen.
We rijden door naar Pura Lunur Batukau. Een klein tempelcomplex dat op de route naar het noorden ligt.
Eén van de hoogtepunten van deze dag zijn de rijstterassen van Jatiluwih. De bus voert ons door het gebied en we stoppen regelmatig om te genieten van schitterende uitzichten. Een keuze maken uit de foto’s is onmogelijk.
Werijden door naar het Danau Bratan (Bratan meer) op 1200 meter hoogte en dat merken we. Het is hier koud. De hindoeïstische watertempel van Ulun Danu is gewijd aan de godin van het water Dewi Dunu. Het werd in 1633 gebouwd over verschillende eilandjes. De Meru, met elf daken is gewijd aan Shiva en zijn gemalin Parvati. Ook Boeddha (als reïncarnatie van Vishnoe) heeft een plaats in de hindoeïstische godentempel. Het Bratan-meer staat bekend als het "heilige bergmeer".
We rijden terug via het Alas Kedaton, het heilige Apenbos. De uitbaters van de winkeltjes leiden ons rond op voorwaarde dat we achteraf vrijblijvend hun winkeltje bezoeken. We kopen aardnoten voor de apen en hebben een leuke tijd. De Pura Dalem zelf is niet toegankelijk, maar wel van buiten af te zien.
Het volgende hoogtepunt is de gelegen aan de zuidelijke kliffenkust zeetempel van Tanah Lot. De chauffeur heeft zich keurig aan onze tijdsplanning gehouden en we zijn op tijd om van een spectaculaire zonsondergang te genieten.
We zijn om 20:00 uur terug bij het hotel. De tocht heeft precies 10 uur geduurd. Bus, entreeprijzen en fooi voor buschauffer en begeleider waren €16 per persoon. Veel uitgebreider en goedkoper dan de aangeboden excursies. Maar met een onbekende groep was dit niet mogelijk geweest, die waren overal tijd verloren aan winkelen enzo. Herman en ik kregen nog een leuk aandenken van de groep voor onze inspanning. Het houten olifantje prijkt nu op onze wereldkaart naast Bali. Ook deze dag was een absolute topper van de vakantie.

Dag 22 do 4 aug

Aanvankelijk was het de bedoeling om aanstaande zondag door te reizen naar Frankrijk om daar nog drie weken te kamperen. De operatie van Frank gooit roet in het eten. We gaan niet. In plaats daarvan gebruiken we de laatste dagen op Bali om te lummelen. De rest van de groep gaat op olifantentocht en raften.

Dag 23 vr 5 aug

We worden pas om 15:30 naar het vliegveld gebracht. Tijd genoeg voor nog een massage en een lekkere lunch bij ons favoriete restaurant.

Dag 24: za 5 aug Amsterdam

Om half acht landen we op Schiphol. Op het moment dat we bij de bagagebelt aankomen, verschijnen onze koffers als eersten op de belt. We wachten nog even op het ariveren van de meeste groepsgenoten om afscheid te nemen en dan zit de vakantie er weer op.